De meest inspirerende VN-bijeenkomst ooit

Van onze redactie religie & filosofie

Nog vóór een hoge boeddhistische geestelijke uit Tibet namens de Dalai Lama de duizend vertegenwoordigers van 75 godsdienstige en spirituele richtingen toesprak, haastten de Chinese gedelegeerden zich de zaal uit. Het blijkt niet gemakkelijk om als godsdiensten en spirituele stromingen gezamenlijk de wereldvrede naderbij te brengen. Toch is dat het doel van de conferentie die deels in het gebouw van de Verenigde Naties in New York wordt gehouden.

De Dalai Lama, die onder (dreigende) druk van China niet voor het hoofdprogramma werd uitgenodigd, liet zijn boodschap voorlezen. Zonder China te noemen zei hij dat er geen vrede kan zijn zolang er een vernietigende armoede heerst, onrecht, ongelijkheid, onderdrukking en zolang het zwakke en kleine door het machtige wordt vertrapt''. De Chinese bisschop Fu Tieshen zag geen vrede ,,zolang sommigen trappen tegen de soevereiniteit van andere landen onder het voorwendsel van het beschermen van de vrijheid van godsdienst.''

Paus Johannes Paulus II was er evenmin; hij riep op tot samenwerking, omdat de wereldproblemen te groot zijn voor aparte aanpak - bij monde van kardinaal F. Arinze, die in het Vaticaan de interreligieuze dialoog behartigt. De Vergadering is dinsdag ook toegesproken door VN-secretaris-generaal Kofi Annan. Hij verwelkomde het interreligieuze initiatief om te helpen bij het stichten van een wereldvrede, maar was duidelijk op zijn hoede. ,,Religieuze leiders hebben zich niet altijd uitgesproken als hun stemmen hadden kunnen helpen haat en vervolging te bestrijden.'' Maar het probleem, zo voegde Kofi Annan toe, ligt doorgaans niet bij het geloof maar bij de gelovigen. Kofi Anan sprak overigens van de ,,meest inspirerende bijeenkomst ooit'' in de VN.

Godsdiensten die vrede stichten? Nobelprijswinnares (1976) Betty Williams uit Noord-Ierland weet het nog zo net niet. Zij weet wel dat haast alle oorlogen mannenzaken waren en dat ook deze samenkomst weer iets is van 95 procent mannen. ,,Wij zeggen: mannen, we houden van jullie, echt, maar schuif eens een eindje op. En als wij de wereld overnemen en wij maken haar erger dan jullie deden, dan krijgen jullie haar weer terug.''

Een van de grote geldschieters van deze conferentie is mediatycoon Ted Turner, die ooit godsdienst iets voor zwakkelingen noemde, maar die nu het licht heeft gezien. ,,Ik ben in een christelijke familie geboren'', zei hij, ,,heb zelfs wel eens gedacht dominee te worden.'' Dat had hij niet gedaan, omdat zijn kerk meende de enige ware te zijn en dat alleen die gelovigen naar de hemel gingen. ,,Ik dacht dat de hemel dan wel hartstikke leeg moest wezen. Nu geloof ik dat God zichzelf op zeer uiteenlopende wijze aan mensen openbaart. En ik kan niet geloven dat God wil dat wij ons naar zijn komende Rijk opblazen, maar dat wij elkaar liefhebben en leven in vrede.''

Het initiatief om te komen tot een soort permanente religieuze senaat ten dienste van het vredeswerk van de Verenigde Naties, is eerder ook geclaimd door de Koreaanse stichter van de verenigingskerk en grootschalige huwelijksvoorgang ds Sun Myung Moon. Diens 'Interreligieuze en internationale federatie voor wereldvrede' hield eerder deze maand een samenkomst in hetzelfde gebouw. Volgens de nimmer onomstreden sekteleider is de verwerkelijking van een vreedzame wereld zelfs de enige drijfveer geweest van zijn veertig jaren ijveren. Voor dit doel stelt Moon naar eigen zeggen ook grote sommen geld beschikbaar. Daar heeft hij onder meer miljoenen hectare vruchtbaar land gekocht ten behoeve van mensen die wegmoeten uit conflictgebieden om de vrede te herstellen.